Πάλη των Τάξεων

Το φύλλο της 22 Νοεμβρίου 1930 (από το αρχείο του Θ. Μπενάκη)

Το σώμα της Πάλης των Τάξεων της περιόδου 1931-1933 είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής. Για μετάβαση στην Πάλη των Τάξεων κάνετε κλικ εδώ

Η εφημερίδα Πάλη των Τάξεων εκδίδεται τον Οκτώβριο του 1930 στην Αθήνα ως «όργανο της Κ.Ε. της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Μπολσεβίκων-Λενινιστών (Αρχειομαρξιστών)- (Ελλ. Τμήμα Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης)». Ως υπότιτλος αναγράφεται η φράση: Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθήτε. Κατά την πρώτη περίοδο της εφημερίδας από 28 Οκτωβρίου1930 μέχρι το 1934 υπεύθυνος του Οικονομικού, Σύνταξης και Τυπογραφείου ήταν ο Ηλίας Ξεΐνης. Αρχικά η εφημερίδα κυκλοφόρησε ως εβδομαδιαία και στη συνέχεια από τχ. 95 (8 Μαρτίου 1932) ως δισεβδομαδιαία (κάθε Τρίτη και Παρασκευή), ενώ έγινε από 19 Ιουλίου 1932 τρισεβδομαδιαία (κάθε Τρίτη, Πέμπτη και Σάββατο). Εκδίδεται 4σέλιδη και χωρίζεται σε έτη. Η τιμή ανά τεύχος ορίζεται στη 1 δρχ. Τα γραφεία αρχικά βρίσκονταν στην οδό Λυκούργου 18, από το τεύχος 111 (3 Μαΐου 1932) μεταφέρονται στην οδό Πειραιώς 34β και από το τεύχος 199 (10 Δεκεμβρίου 1932) στην οδό Καΐρη 6γ. Σειρά τευχών διασώζεται στην Βιβλιοθήκη της Βουλής και στο ΕΛΙΑ. Και στις δύο σειρές απουσιάζουν τα πρώτα τεύχη, καθώς ξεκινάνε από το τεύχος 14 (6 Μαρτίου 1931). Αυτό δείχνει ότι ουσιαστικά η εφημερίδα κυκλοφορεί με μια συνέπεια και συνέχεια μάλλον από τον Μάρτιο του 1931. Σημαντικά άρθρα όμως των χαμένων τευχών διασώζονται στα βιβλία του Λουκά Καρλιάφτη.  Για την δεύτερη περίοδο από το 1935 έως το 1936 γνωρίζουμε πολύ λίγα για την Πάλη των Τάξεων και έχουν διασωθεί μόνο δύο φύλλα. Εκδίδεται ως όργανο της Κ.Ε. της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Μπολσεβίκων-Λενινιστών (Αρχειομαρξιστών)- (Ελλ. Τμήμα Κομμουνιστικής Διεθνούς Ένωσης. Το έντυπο εκδίδεται πολυγραφημένο με αρκετά στοιχεία γραμμένα χειρόγραφα και έχει τον χαρακτήρα της έκτακτης έκδοσης. Θα πρέπει να κυκλοφορούσε εβδομαδιαία. Γενικά, υπολείπεται σε ποιότητα, επεξεργασίες, αρθρογραφία. Μετά το 1935 συνεχίζει να εκδίδεται ως όργανο του ΚΑΚΕ (Κομμουνιστικό Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδας), ενδεχομένως με καλύτερη ποιότητα. Κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας εκδίδονται κάποια φύλλα παράνομα, αλλά δεν έχουν διασωθεί. Έχει ως γλώσσα σύνταξης την απλή δημοτική του καθημερινού λόγου της εποχής χωρίς στοιχεία καθαρευουσιάνικα, αργκό ή ψυχαρικού ιδιώματος. Στην πρώτη, τρίτη και τέταρτη σελίδα—η πρώτη είναι περισσότερο πολιτική και παρουσιάζει τα πιο σημαντικά ζητήματα της συγκυρίας, η τέταρτη σελίδα είναι περισσότερο ειδησεογραφική—η αρθρογραφία ασχολείται με εργατικά, συνδικαλιστικά, πολιτικά θέματα της συγκυρίας. Στην δεύτερη σελίδα συνήθως περιέχονται αποφάσεις και ντοκουμέντα οργάνων και συνδιασκέψεων της  ΚΟΜΛΕΑ (Κομμουνιστική Οργάνωση Μπολσεβίκων-Λενινιστών Αρχειομαρξιστών), θέσεις και απόψεις διαφόρων μελών της οργάνωσης, μεταφρασμένα θεωρητικά άρθρα κυρίως του Λ. Τρότσκι ή ειδήσεις από τις πολιτικές και εργατικές εξελίξεις στο εξωτερικό (Ισπανία, Γερμανία, Κίνα κ.α.). Σημαντικό μέρος (συνήθως στην τρίτη σελίδα) καταλαμβάνουν οι ανταποκρίσεις, δηλαδή απόψεις, προβληματισμοί και καταγγελίες απλών εργατών μελών ή φιλικά προσκείμενων στους Αρχειομαρξιστές.

Κώστας Παλούκης, Πάλη των Τάξεων λήμμα, Εγκυκλοπαίδεια του ελληνικού Τύπου 1784 – 1974, Εφημερίδες, περιοδικά, δημοσιογράφοι, επιμέλεια: Λουκία Δρούλια, Γιούλα Κουτσοπανάγου, φωτογράφιση: Γιάννης Βουλγαράκης

Η ΚΟΜΛΕΑ με τον εκδοτικό αυτό οργασμό επιχειρεί να εκφράσει και να επεκτείνει την επιρροή της μέσα στα εργατικά στρώματα. Η Πάλη των Τάξεων γίνεται ένα σημαντικό εργαλείο στην προσέγγιση των εργαζομένων. Εθελοντές πωλητές μέλη και φίλοι της ΚΟΜΛΕΑ βρίσκονται σχεδόν σε όλες τις διαδηλώσεις και τις συγκεντρώσεις, τις εργατικές συνελεύσεις και σε εργασιακούς χώρους. Τον Μάιο του 1932 η εφημερίδα υποστηρίζει πως πανελλαδικά διακινούταν με 800 εθελοντές, ενώ κατά την διάρκεια της άμιλλας το προσωπικό των διακινητών έφτασε τα 1000. Σημαντικό πλεονέκτημα στη διακίνηση των αρχειομαρξιστικών εντύπων και ως ένα βαθμό στην διεύρυνση της απεύθυνσης του αρχειομαρξιστικού λόγου σε μαζικό ακροατήριο είναι η προνομιακή σχέση της ΚΟΜΛΕΑ με τους ανάπηρους, αλλά και η σημαντική επιρροή στους εφημεριδοπώλες. Οι ανάπηροι κατέχουν περίπτερα σε όλη την περιφέρεια της Ελλάδας, στα πιο κεντρικά και πολυσύχναστα σημεία, στις αγορές των πόλεων, αλλά και στα πιο απόμακρα σημεία.[1]

Η αρθογραφία της Πάλης των Τάξεων έχει αποκαλυπτικό, διεκδικητικό, μορφωτικό και πολιτικό-ιδεολογικό χαρακτήρα. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται άρθρα και έρευνες της εφημερίδας για τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης της εργατικής τάξης. Πρόκειται για δημοσιεύσεις ανταποκρίσεων και επιστολών μελών και φίλων της οργάνωσης στα οποία μεταφέρεται η εικόνα από το εργοστάσιο ή το εργαστήριο, την συνοικία, τη θέση της γυναίκας κλπ, («Ξενοδοχοϋπάλληλοι Αθήνας» όπου περιγράφεται η δραματική κατάσταση συνθηκών εργασίας, η ανήθικη συμπεριφορά εργοδοτών απέναντι σε εργάτριες, «Κουρείς Αγρινίου», όπου περιγράφονται συνθήκες, μισθοί και τονίζεται η ανάγκη για σωματείο,  «Άνεργοι Δράμας», «Το συσσίτιο του συνοικισμού Ξυροκρήνης», «Τσαγκαράδες Βόλου», «Εφημεριδοπώλαι Θεσσαλονίκης», «Η ζωή Υφαντουργών Πειραιά» (παρουσιάζονται συνθήκες εργασίας, τρομοκρατίας από την εργοδοσία), «Η ζωή των καφεϋπαλλήλων Βόλου», «Η καταπίεση στο κοκκαλάδικο του Χαριφιάδη», «Η εκμετάλλευση στο εργοστάσιο σποροποίιας Χαριλάου», «Η ζωή των Αγροτοεργατών Γαργαλιανών», «Η δυστυχία των αγροτών Λαρίσης», «Οι σεισμοπαθείς εργάτες της Κορίνθου», «Η κολασμένη ζωή των αγροτών», όπου εκτός από τις συνθήκες παρουσιάζονται και σκάνδαλα). Πολύ συχνά αποστολές της Πάλης των Τάξεων επισκέπτονται εργατικές γειτονιές ή εργασιακούς χώρους, ερευνούν τις συνθήκες διαβίωσης, συζητούν με τους κατοίκους, αναδεικνύουν τα ζητήματα από την εφημερίδα (π.χ. «Η κατάσταση των προσφύγων στη Δραπετσώνα», «Ο προσφυγικός Συνοικισμός της Νέας Κοκκινιάς», «Η αθλιότητα στο συνοικισμό Δουργουτίου»). Οι επιθετικοί προσδιορισμοί, έντονα φορτισμένοι, χρωματίζουν τις εικόνες αποκλειστικά με μια ρητορική δυστυχίας και εξαθλίωσης η οποία προέρχεται και αφορά αποκλειστικά εργατικά στρώματα. Οι επιστολογράφοι συνήθως υπογράφουν ανώνυμα, π.χ. «συμπαθών αρχειομαρξιστής», «πολλοί εργάτες» ή «πολλοί αγρότες», «δυό μηχανικοί» κλπ, ή/και με τα αρχικά τους, γράφουν ομαδικά ή ατομικά.  Με αυτόν τον τρόπο οι Αρχειομαρξιστές διευρύνουν σταθερά το κοινό τους και συγκροτούν πιο σταθερές σχέσεις εμπιστοσύνης, δημιουργούν μηχανισμούς αλληλεπίδρασης του Αρχειομαρξισμού και του εργατικού κόσμου. Για παράδειγμα δημοσιεύονται φωτογραφίες με εργαζόμενους και κατοίκους να κρατούν φύλλα της Πάλης των Τάξεων.

Μια άλλη κατηγορία άρθρων και επιστολών αφορά αμιγώς τον συνδικαλισμό, την κρατική τρομοκρατία, τις απεργίες, αλλά και την βία των εργατών. Ο ρόλος του κράτους είναι πάντοτε δολοφονικός, τρομοκρατικός, εκδικητικός, βίαιος, ταυτισμένος με την εργοδοσία. εκατοντάδες παραδείγματα και γεγονότα τρομοκρατίας και βίας σε απεργίες, διαδηλώσεις, επιθέσεις σε σωματεία, εργατικά κέντρα και αγωνιστές του Αρχείου περιγράφονται με λεπτομέρειες («Τα αιματηρά γεγονότα Μεταλλικού. Οι αγρότες δολοφονούνται από το κράτος», «Τα γεγονότα του Αττικού στη Θεσσαλονίκη», «Η τρομοκρατία στο Αγρίνι», «Η λευκή τρομοκρατία στις Σέρρες» «Σύλληψις συντρόφων στην Καλαμάτα», «Ξυλοκόπημα του ΕΚΑ από τους εργάτες», «Επιδρομή χαφιέδων εναντίον της ΠΕΘ» (αναίτια τρομοκρατική επίθεση της χωροφυλακής στο Αρχειομαρξιστικό Εργατικό Κέντρο καταστρέφοντας τα πάντα), «Μπροστά στο νέο Κύμα τρομοκρατίας», «Η ειδική ασφάλεια κυβερνά την Ελλάδα», «Καννιβαλισμοί των χωροφυλάκων στους Ποδαράδες», «Οι βανδαλισμοί των αστυφυλάκων κατά την 1η Αυγούστου», «Τα γεγονότα, ξυλοκόπημα αρχειομαρξιστών», «Το κράτος οπλίζει τους χαφιέδες για να δολοφονούν τους εργάτες, ένας πράχτορας της ασφάλειας σκότωσε έξω απ’ τη Σαλονίκη έναν επαναστάτη εργάτη», «Οι ηρωικοί απεργοί τσαγκάρηδες Θεσσαλονίκης συγκρούονται με τους απεργοσπάστες», «Με το πιστόλι και με το κλομπ έτσι αντιμετωπίζει την ανεργία η αστική τάξη»). Η πάλη των εργατών είναι ηρωική, ηθική, τίμια, γεμάτη θυσίες, νικηφόρα, γεμάτη πίστη και αξιοπρέπεια («Η νίκη της Μυτιλήνης», «Μαθήματα προλεταριακής ηθικής»). Ιδιαίτερο χαρακτήρα έχουν τα άρθρα εκείνα τα οποία αναφέρονται σε συλλήψεις, δίκες, απολογίες, συνθήκες ζωής και αυθαιρεσίας μέσα στις φυλακές («Συλλήψεις δίκες και καταδίκες συντρόφων μας σε πολύχρονες φυλακίσεις κι εξορίες οι απολογίες τους», «Η ζωή των καταδίκων στις νέες φυλακές Βόλου», «Η φρικτή ζωή των κρατουμένων στο Τμήμα Μεταγωγών», «Σύλληψη συντακτών μας», «Ετοιμάζονται αθρόοι εκτοπισμοί», «Μεσαιωνικοί κανιβαλισμοί εις βάρος νέων συντρόφων μας στις φυλακές ‘‘Αβέρωφ’’»). Κατακλύζοντας την εφημερίδα συνειδητοποιεί κανείς τις άμεσες και καταστροφικές συνέπειες που είχε για την ζωή και την οικογένεια των αρχειομαρξιστών εργατών η σύλληψη, η δίκη, η φυλάκιση και η εξορία που θα μπορούσαν να προκύψουν ανά πάσα στιγμή δίκαια ή άδικα. Το κλίμα αυτών των επιστολών/άρθρων αναδεικνύουν και εμπεδώνουν ταυτόχρονα την εικόνα μιας κοινωνίας που βρίσκεται σε μια τεταμένη και εμφυλιοπολεμική κατάσταση.

 Σε αυτά τα άρθρα/επιστολές περιγράφονται πολύ συχνά καθημερινές καταστάσεις και αντιπαραθέσεις της συνδικαλιστικής ζωής ενός κλάδου ή ενός σωματείου, μιας ομοσπονδίας ή ενός Εργατικού Κέντρου μιας πόλης ή μιας περιοχής («Σύσκεψις για την ενοποίηση των ΣΠΑΠικών», «Απεργία ραπτεργατών», «Οι αρχαιρεσίες του Συνδέσμου Ραπτεργατών», «Οι σταλινικοί ιδρύουν αντισυνδέσμους», «Η πρώτη επαγγελματική εκδήλωσις της Οργάνωσής μας», «Οι μανούβρες των αντιδραστικών στους Μηχανουργούς Πειραιά»). Γίνεται αναφορά στην συνδικαλιστική ιστορία, στα αιτήματα, στα πρόσωπα, στις πολιτικές δυνάμεις και τις διαφορές τους. Για παράδειγμα, επιστολή για τους Ξενοδοχοϋπαλλήλους Θεσσαλονίκης μας ενημερώνει για τον χρόνο κατάκτησης του σωματείου από τους Αρχείους, τα αιτήματα και τους αγώνες που προωθούν και οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως νικηφόροι[2]. Τα άρθρα και οι επιστολές αυτές γράφονται συνήθως από μέλη της ΚΟΜΛΕΑ και υποδηλώνουν την ένταση της ταξικής σύγκρουσης που φαίνεται να λαμβάνει χώρα σε κάθε σημείο και σε κάθε εργατικό κλάδο μέσα στην ελληνική επικράτεια. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν και εκείνα τα άρθρα/επιστολές που κατηγορούν τις αντίπαλες εργατικές παρατάξεις και παρουσιάζουν τις επιτυχίες ή υπερασπίζονται την δράση των αρχειομαρξιστών («Οι αρτεργάτες Πειραιώς αποδοκιμάζουν τους αντιδραστικούς», «Οι αγώνες των Αρτεργατών υπό την καθοδήγηση των Λενινιστών», «Οι αρχειομαρξιστές αναδιοργανώνουν το σωματείο Τσαγκαράδων Δράμας», «Οι αρτεργάτες Πειραιώς καθαιρούν τους φραξιονιστές», «Οι σταλινικοί στους ναυτεργάτες Θεσ/νικης»). Για παράδειγμα επιστολή με τίτλο «Η Κατάσταση της Μηχανουργικής Ένωσης Πειραιώς και τα καθήκοντά μας»[3]ενημερώνει ότι η πλειοψηφία ανήκε παλιότερα στους σταλινικούς, οι Αρχειομαρξιστέςήταν μειοψηφία, ενώ πρόσφατα οι «αντιδραστικοί» απέκτησαν την πλειοψηφία και το σωματείο εντάσσεται στο ΕΚΠ. Υπογράφουν ομαδικά ή ατομικά συνήθως ανώνυμα, π.χ. «Αρχειομαρξιστική φράξια του Γκαζιού», «πρόσφυγες εργάτες αρχειομαρξιστές» κλπ.

Στην Πάλη των Τάξεων του πρώτου έτους γενικά δεν κυριαρχούν άρθρα αφιερωμένα στην κεντρική πολιτική σκηνή, τις κινήσεις και τις θέσεις των αστών πολιτικών ηγετών. Υπάρχουν βέβαια άρθρα που ασκούν κριτική στον καπιταλισμό, κριτική στην κυβέρνηση, στους δημάρχους, το ελληνικό πολιτικό σύστημα, την καπιταλιστική οικονομία, αλλά είναι λίγα και πολλές φορές μικρής έκτασης. Για παράδειγμα σε 56 τεύχη της Πάλης των Τάξεων την περίοδο Μαρτίου έως και Δεκέμβρη 1931 μόνο 27 τίτλοι άρθρων αφορούν την κυβέρνηση, την κρίση, την αστική τάξη και τις πολιτικές τους. Όλο το έτος 1932 στα 129 τεύχη μπορούν να καταμετρηθούν περίπου 90 μόνο τίτλοι με αντίστοιχο περιεχόμενο, παρότι ήταν χρονιά εκλογών. Στα 1933 στα 163 τεύχη μπορούν να μετρηθούν περίπου 150 τίτλοι, στοιχείο που υποδηλώνει μια μικρή διαφοροποίηση. Η ίδια η εφημερίδα τον Ιούλιο του 1931 αυτοχαρακτηρίζεται ως «λαϊκή» και όχι «θεωρητική», επειδή οργανώνει «καμπάνιες στους συνοικισμούς και στα εργοστάσια», έχει πολλές ανταποκρίσεις και πολλές μελέτες της ζωής και των ζητημάτων του προλεταριάτου. «Η παροχή πληροφοριών και ειδήσεων για την κίνηση των οργανώσεων και για τα γεγονότα της εβδομάδας» αποτελούν σύμφωνα με την σύνταξη «μέσα για την σύνδεση της εφημερίδας με ευρύτερα στρώμματα εργατών». Μερικές φορές όμως η σύνταξη αναγνωρίζει πως χρειάζονται και μακροσκελή θεωρητικά κείμενα που θα αναλύουν πιο επεξεργασμένα αυτά τα δεδομένα. Επιπλέον στόχος της είναι να «παρακολουθεί και να αναλύει απ’ την άποψη των ιδεών μας σωρεία γεγονότων που συμβαίνουν στο διάστημα μιας εβδομάδας, ν’ απαντά στις συκοφαντίες και τις διαστρεβλώσεις όλων των αντιπάλων και των εχθρών της και να διοχετεύει μέσα στην εργατική τάξη τις αρχές και τις απόψεις της ΔΑΑ». Η κριτική στην κυβερνητική πολιτική και τα αστικά κόμματα δεν φαίνεται να θεωρείται στο άρθρο αυτό κεντρικός στόχος.[4]

Η ΚΟΜΛΕΑ ασκεί, λοιπόν, την πρώτη περίοδο της εμφάνισής της σχετικά περιορισμένη προγραμματική αντιπολίτευση στην κυβέρνηση ή την αντιβενιζελική αντιπολίτευση. Ουσιαστικά, η πλειοψηφία των πολιτικών άρθρων εστιάζουν στις διενέξεις μεταξύ των αριστερών οργανώσεων, την τακτική της ΚΟΜΛΕΑ στον συνδικαλισμό, θέσεις της ΔΑΑ και της ΚΟΜΛΕΑ. Δηλαδή το Αρχειομαρξιστικό ρεύμα στην αρχή της έκδοσης της εφημερίδας παραμένει «απολίτικο» και εκτός κεντρικής πολιτικής ατζέντας, ενώ σταδιακά «πολιτικοποιείται» μέχρι το 1933. Ο «αστικός κόσμος» στην Πάλη των Τάξεων προσλαμβάνεται ως ενιαίος και εχθρικός.[5] Η «υψηλή πολιτική» είναι ένας παράγων που μπαίνει βίαια στις ζωές των εργατών αποκλειστικά δια μέσου της κρατικής τρομοκρατίας των χωροφυλάκων[6], των μπράβων[7], των φασιστών[8], των «σταλινικών»[9] και της εργοδοσίας. Η οικονομική κρίση της εποχής είναι ιδωμένη επίσης από μια τέτοια εξωτερική οπτική. Οι ειδήσεις της Πάλης των Τάξεων είναι αποκλειστικά «νέα» από τον κόσμο των εργατών. Αυτή η πολιτικοποίηση αντιστοιχεί, θα έλεγε κανείς, στην «απολίτικη» παράδοση του ρεύματος και ευρύτερα στην παράδοση που θέλει τους εργάτες να μην ασχολούνται με την απαξιωμένη αστική πολιτική, να είναι «καθαροί» εργάτες και να ασχολούνται αποκλειστικά με τα δικά τους ιδιαίτερα εργατικά θέματα.

Μετά το 1933, και ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα Πλαστήρα, την άνοδο των Λαϊκών στην διακυβέρνηση της χώρας και την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, η Πάλη των Τάξεων τα άρθρα «κεντρικής πολιτικής» είναι σχετικά σαφώς περισσότερα, έχουν μεγαλύτερο όγκο, στοχοποιούν περισσότερο αστούς πολιτικούς και αστικά κόμματα. Παράλληλα, εκτός από την πρώτη σελίδα και τις ανακοινώσεις της Οργάνωσης, αντίστοιχα μονόστηλα αρθράκια εντάσσονται στις παραπολιτικές στήλες και την τρίτη και τέταρτη σελίδα στις οποίες μέχρι τότε τοποθετούνταν αποκλειστικά εργατικά νέα. Αυτή η αλλαγή σχετίζεται με μια «πολιτική ωρίμανση» του ρεύματος η οποία αποκρυσταλλώνεται στην συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές του 1933. Η ΚΟΜΛΕΑ μοιάζει όλο και λιγότερο με μια αίρεση ή μια αντιπολίτευση στο ΚΚΕ και περισσότερο με ένα διακριτό πολιτικό ρεύμα που εμπλέκεται με εργατικά στρώματα και ενδιαφέρεται να περιγράψει την καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, στα άρθρα για την κρίση περιορίζονται οι θεωρητικές αναλύσεις και κυριαρχεί η δυσάρεστη πραγματικότητα των θιγόμενων στρωμάτων.[10]

Μεγάλο χώρο καταλαμβάνουν άρθρα που αφορούν διεθνή θέματα, την Ισπανία, την Βουλγαρία, την Γαλλία, αλλά κυρίως την Γερμανία. Αναφέρονται σε εργατικά κινήματα και απεργίες, στην δράση του κομμουνιστικού κινήματος και της Αριστερής Αντιπολίτευσης, την τρομοκρατία, την ΕΣΣΔ, κ.α. Η Γερμανία και η άνοδος του φασισμού απασχολεί το σύνολο του αριστερού τύπου και είναι το πιο καθοριστικό γεγονός στην πορεία της ελληνικής αριστεράς. Σημαντική θέση κατέχει η αρθρογραφία σχετική με το Κυπριακό ζήτημα το οποίο εμφανίζεται στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Στην πλειονότητά τους τα πολιτικά αυτά άρθρα υπογράφονται από την ΚΟΜΛΕΑ ή είναι ανυπόγραφα. Σπάνια υπογράφουν πρόσωπα και τις περισσότερες φορές με ψευδώνυμα. Τέλος, αρκετά είναι τα μυθιστορήματα που εκδίδει σε συνέχειες η εφημερίδα. Κυρίως είναι έργα του Βίκτωρ Σερζ.

Στα δυό χρόνια κυκλοφορίας της εφημερίδας η σύνταξη προχωρεί σε έναν απολογισμό. Προσπαθεί να δικαιολογήσει την καθυστέρηση της έκδοσης εφημερίδας από την Οργάνωση, καθώς αποτελούσε σταθερό σημείο κριτικής από τους αντιπάλους της, αλλά και εμφανές κενό στην ιδεώδη μπολσεβίκικη φυσιογνωμία της. Απαντάει πως οι συνθήκες ήταν τέτοιες στο αριστερό κίνημα που απαιτούσε δράση. «Αν για οχτώ χρόνια», γράφει η σύνταξη, «μπορέσαμε να κάνομε χωρίς εφημερίδα, τώρα είνε αδύνατο να νοηθεί Αρχείο χωρίς την ‘‘Πάλη’’». Η τρισεβδομαδιαία έκδοση χαρακτηρίζεται «πρόοδος στην ποιότητα», καθώς «παρακολουθούνται από πιο κοντά τα γεγονότα». Η σύνταξη καταγράφει «πολλές ατέλειες» καθώς η εφημερίδα «δεν είναι αυτάρκης», αφού «δεν έχει ειδικούς συντάκτες, δεν έχει γραφεία». Αλλά «έτσι είνε μια επαναστατική εφημερίδα». Και θέτουν ως σκοπό βέβαια «να καλλιτερέψει», δηλαδή «να γίνει πιο κατανοητή∙ να παρακολουθεί πιο στενά την εργατική ζωή∙ να τραβήξει εργάτες ανταποκριτές∙ να συντάσσεται απ’ όλη την Οργάνωση».[11]

Ο έντυπος λόγος της ΚΟΜΛΕΑ ενισχύει την εικόνα μιας κοινωνίας έντονα ταξικά πολωμένης. Συνιστά ένα σημαντικό υλικό εργαλείο στην μετατροπή του ατομικού εργάτη σε συλλογικό σώμα, συμβάλλει δηλαδή στην επιτέλεση της ταξικής αυτοσυνείδησης της εργατικής τάξης διαχέοντας πλατειά αυτήν την εικόνα και αυτό-εικόνα οριοθετώντας την ταυτόχρονα εθνικά. Αντίστοιχα τον ίδιο ρόλο έχει βέβαια και ο Ριζοσπάστης και τα έντυπα του ΚΚΕ, αλλά και όχι μόνο. Συγκεκριμένα, πάντως, καθώς εκατοντάδες τέτοια άρθρα/επιστολές γράφονται και ταυτόχρονα διαβάζονται στην Πάλη των Τάξεων από εκατοντάδες εργάτες σε όλη την χώρα, από διαφορετικά επαγγέλματα, με διαφορετικά προβλήματα, αναδεικνύεται ένας εργατικός συγχρονικός ομοιογενής έντυπος λόγος με πανελλαδική εμβέλεια διαμορφώνοντας κοινή γλώσσα, κοινό κώδικα, κοινές αναφορές, κοινά ζητήματα για όλους τους εργάτες της ελληνικής επικράτειας. Συνεπώς, εμπεδώνεται η φαντασιακή αίσθηση του συνανήκειν σε μια μεγάλη εργατική ταξική κοινότητα. Συγχρόνως, ορίζονται οι αντίπαλοι, οι εχθροί, οι φίλοι και οι σύμμαχοι. Μπορεί να μη γνωρίσει ποτέ ο «αγροτοεργάτης» Γαργαλιάνων τον «καφεϋπάλληλο» Βόλου, αλλά η συναντίληψη, η συνανάγνωση της κοινής θέσης, της κοινής εμπειρίας και ως εκ τούτου των κοινών εχθρών τους επιτρέπει να φαντάζονται την ύπαρξη και την κοινή μοίρα, τους κοινούς αγώνες και οράματα χιλιάδων άλλων εργατών σε όλη την επικράτεια της χώρας.[12] Εάν η «ταξική συνείδηση» και η συγκρότηση της εργατικής τάξης με βάση την τομσιανή προσέγγιση δεν είναι μια διαδικασία που έρχεται απ’ έξω στα εργατικά στρώματα, αλλά μέσα από τις δικές της δράσεις και τη διαμόρφωση της δικής της κουλτούρας, η Πάλη των Τάξεων και τα αρχειομαρξιστικά έντυπα συμβάλλουν σε αυτήν προτείνοντας μια δική τους και συγκεκριμένη μειοψηφική εκδοχή και οπτική της τάξης και των διεκδικήσεών της.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν άλλες κυρίαρχες απόψεις ή διαφορετικές εναλλακτικές οι οποίες είναι ανταγωνιστικές και περιγράφουν το ίδιο κοινωνικό σώμα με άλλο τρόπο. Δεν πρόκειται μόνο για τον Ριζοσπάστη, το ΚΚΕ και τις άλλες κομμουνιστικές ή σοσιαλιστικές οργανώσεις. Κυρίως πρόκειται για τις μεγάλες αστικές εφημερίδες της εποχής οι οποίες αφιερώνουν πολύ χώρο σε εργατικές ειδήσεις επιχειρώντας από την δική τους πλευρά να εμπεδώσουν μια εθνική ταξική συνείδηση και να δώσουν σε αυτή ένα άλλο πολιτικό περιεχόμενο.


[1] Για παράδειγμα περιπτερούχος που υπογράφει ως «συμπαθών αρχειομαρξιστής» αναφέρει ότι ο ίδιος παρενέβη για να διακινείται η Πάλη των Τάξεων από το πρακτορείο στη Λαμία, την μοιράζει δωρεάν και δεν πουλάει τον Ριζοσπάστη με αποτέλεσμα να δέχεται επιθέσεις από μέλη του ΚΚΕ   [περιπτερούχος συμπαθών αρχειομαρξιστής], «Οι σταλινικοί Λαμίας και η Πάλη μας», Πάλη των Τάξεων, 26/6/1931

[2]   «Ξενοδοχοϋπάλληλοι Θεσσαλονίκης», Πάλη των Τάξεων, 3/7/1931

[3]   «Κατάσταση της Μηχανουργικής Ένωσης Πειραιώς και τα καθήκοντά μας», Πάλη των Τάξεων, 4/9/1931

[4]   Λόγγος Γ., «Είναι η Πάλη θεωρητική;», Πάλη των Τάξεων, 3/7/1931

[5] Π.χ.   «Η Αστική υποκρισία», «Οι συκοφαντίες του αστικού τύπου», «Η ηθική των εκπροσώπων της αστικής τάξης»

[6] Π.χ.   «Οι αστυνομικοί Μπασιμπουζούκοι στον Πειραιά δέρνουν αλύπητα τους συνειδητούς εργάτες προστατεύοντας έτσι τον προδότη Ζουώ και την ελληνική του παρέα»,

[7] Π.χ.   «Δολοφονική επίθεση χαφιέδων κατά συντρόφων μας»

[8] Π.χ.   «Οι αρχειομαρξιστές Τσαγκαράδες ξυλοκοπούν τα καθάρματα της 3Ε»

[9] Π.χ.   «Η δολοφονία μέσο επικράτησης των σταλινικών»

[10] Π.χ.   «Με τη πτώση της δραχμής η τιμή του ψωμιού θα διπλασιαστεί. Όλα τα βάρη της κρίσης πέφτουν στη ράχη του λαού», 5/32∙ «Τα αποτελέσματα της κρίσης», 11/32∙ «Ο βρόχος της κρίσης σφίγγει πιο πολύ», 12/32∙ «Ούτε πεντάρα για χρέη στους ξένους και ντόπιους τοκογλύφους», 1/33∙ «Κρίση και ανεργία»,3/33∙ «Ούτε πεντάρα στους ληστές, κατάργηση του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου, 10/1933∙ «Η ληστεία του κράτους σε βάρος του ψωμιού του λαού», 10/1933∙ «Οι αστοί υπεύθυνοι για την ανεργία να πληρώσουν τις συνέπειές της», 12/33∙

[11]   «Δυό χρόνια ‘‘Πάλης’’», Πάλη των Τάξεων, 29/10/1932

[12]   Μπενεντίκτ Άντερσον, Φαντασιακές Κοινότητες, στοχασμοίγια τις απαρχές και τη διάδοση του εθνικισμού, Νεφέλη, Αθήνα, 1997, σ. 26

κείμενο: με βάση το Κώστας Παλούκης “Η οργάνωση Αρχείον του Μαρξισμού (1919-1934), κοινωνικοί αγώνες, πολιτική οργάνωση, ιδεολογία και πολιτισμικές πρακτικές στα εργατικά στρώματα της μεσοπολεμικής Ελλάδας