Αρχειομαρξιστικά έντυπα


Σημαντική εκδήλωση της δημόσιας εμφάνισης και του εκδοτικού εγχειρήματος της Αρχειομαρξιστικής Οργάνωσης είναι η έκδοση και η κυκλοφορία έντυπου υλικού με τον τίτλο της Οργάνωσης.

Οι Αρχειομαρξιστές αρχίζουν ήδη από το 1927 να κυκλοφορούν προκηρύξεις με την υπογραφή τους ως διακριτή οργάνωση. Εικόνα για τις προκηρύξεις έχουμε από ανατυπώσεις τους στην Πάλη των Τάξεων και από τις λίγες διασωθείσες στο Αρχείο Τρότσκι στο Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Ιστορίας στο Άμστερνταμ. Συνήθως έχει ως επικεφαλίδα τον τίτλο της Οργάνωσης ολογράφως, ακολουθεί η λέξη «προκήρυξις», οι αποδέκτες της προκήρυξης, π.χ. «προς όλους τους καταπιεζόμενους εργάτες εργάτριες υπαλλήλους αγρότες πρόσφυγες φτωχούς βιοπαλεστές».  Σε ένα δίστηλο που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του χαρτιού περιέχεται το κείμενο για να κλείσει με μια σειρά από «ζήτω» που αφορούν συνήθως το θέμα της προκήρυξης, την Σοβιετική Ένωση, την ΚΟΜΛΕΑ, τον Τρότσκι και την ΔΑΑ. Πολλές φορές οι Αρχειομαρξιστές οργανώνουν μαζική παρέμβαση με «πλατειά» κυκλοφορία προκηρύξεων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που κρίνουν πολιτικά κρίσιμες, όπως π.χ. στις εκλογές ή για τα γεγονότα στην Γερμανία. Για παράδειγμα στην Καβάλα τον Μάρτιο του 1933 «κυκλοφόρησε κατά χιλιάδες προκηρύξεις .. μέσα στους συνοικισμούς, στις εργατικές συνοικίες και σ’ όλη την πόλη»[1]. Όμως η αστυνομία έχει το δικαίωμα να κατασχέσει φυλλάδια με την μορφή προκήρυξης, αλλά  αδυνατεί να κατασχέσει φυλλάδια που παρουσιάζονται με την μορφή εφημερίδας. Για αυτό το λόγο, σύμφωνα με τον Γεώργιο Καλοχριστιανάκη, οι κομμουνιστές παρουσιάζουν «εφημερίδες ή μάλλον προκηρύξεις μεγαλύτερου σχήματος, με τίτλον εφημερίδος, αριθμόν και έτος εκδόσεως και με υπεύθυνον» οι οποίες δεν κατάσχονται.[2]

Το μεγάλο άλμα όμως στην έντυπη προπαγάνδα γίνεται με την έκδοση της Πάλης των Τάξεων τον Οκτώβριο του 1930, ενώ σύντομα ακολουθούν τα θεωρητικά περιοδικά Δαυλός και αργότερα Αρχειομαρξιστής και μια σειρά θεματικών εντύπων η Αγωνίστρια, ο Προλετάριος, το Εργατικό Βήμα στην Θεσσαλονίκη. Η Αρχειομαρξιστική Οργάνωση διέθετε δικό της τυπογραφείο από το 1926, το οποίο αρχικά λειτουργούσε στην οδό Λιοσίων και έπειτα στην οδό Εμμ. Μπενάκη.

Η έκδοση και η κυκλοφορία εντύπων αποτελεί βασικό συστατικό ενός τυπικού «μπολσεβίκικου κόμματος». Ο Λένιν στις απαρχές της συγκρότησης του ρωσικού μπολσεβικισμού και αργότερα η ΚΔ με τους 21 όρους έθεσαν συγκεκριμένους όρους, επιδιώξεις και χαρακτηριστικά για τα κομματικά έντυπα. Στο βιβλίο Τι να κάνουμε; – που θεωρείται η βάση του μπολσεβικισμού – ο Λένιν αφιερώνει ολόκληρο κεφάλαιο για το ρόλο της εφημερίδας ως «συλλογικό προπαγανδιστή», «συλλογικό διαφωτιστή», αλλά και «συλλογικό οργανωτή».[3] Η ΚΔ στα 1921 αναφέρεται σε ένα «νέο είδος περιοδικού τύπου» ο οποίος θα είναι νόμιμος με κάθε τρόπο, ακόμα και σε συνθήκες παρανομίας και θα προορίζεται «για πλατειά διάδοση μέσα στη μάζα».[4] Όλη η έντυπη δράση του Κόμματος θα είναι «τελείως υποταγμένη» στην ΚΕ του Κόμματος και δε θα εκφράζει θέσεις που δεν είναι σύμφωνη με την πολιτική του.[5] Η σημασία του έντυπου οργάνου στην μπολσεβίκικη παράδοση κατέστησε την έκδοση εφημερίδας και θεωρητικού περιοδικού βασική απαίτηση, όρο και προϋπόθεση για την αποδοχή  του Αρχείου στο διεθνές αντιπολιτευτικό ρεύμα. Οι ίδιοι Αρχειομαρξιστές χρησιμοποιούν ρητά αυτά ακριβώς τα χωρία του Λένιν για να περιγράψουν την φυσιογνωμία της Πάλης των Τάξεων. «Είναι ομαδικός προπαγανδιστής και ένας εθνικός οργανωτής. Διοχετεύει τις απόψεις μας και τις αρχές μας μέσα στους επαναστάτες εργάτες, φέρνει μπροστά τους τις διαφορές μας προς όλους τους αντιπάλους μας, διαφωτίζει, διαπαιδαγωγεί και οργανώνει». [6]

Τον Δεκέμβρη του 1930 εκδίδεται στην Θεσσαλονίκη η εφημερίδα Εργατικό Βήμα. Αποσκοπούσε στην ενίσχυση του προεκλογικού αγώνα της ΚΟΜΛΕΑ κατά τις δημοτικές εκλογές του 1930. Διευθυντής της εφημερίδας ήταν ο Λουκάς Καρλιάφτης και είχε ως βοηθούς δύο τυπογράφους. Δεν έχει διασωθεί κανέναν φύλλο. Ο Λουκάς Καρλιάφτης υποστηρίζει ότι «έβγαινε σε 10 χιλιάδες αντίτυπα». [7] Δεν έχει διασωθεί τεύχος του εντύπου Αγωνίστρια που κυκλοφορούσε στην Αθήνα ως «μηνιαίο όργανο του γυναικείου τμήματος της ΚΟΜΛΕΑ». Περιείχε «άρθρα για την κατάσταση της γυναίκας, για τη θέση της γυναίκας στη Ρωσία, καμπάνιες για τη ζωή των κλωστοϋφαντουργών και των δασκαλισσών, ανταποκρίσεις, επιστολές των φυλακισμένων Αβέρωφ και Συγγρού, σύντομη βιογραφία της Ρόζας Λούξεμπουργκ, επιφυλλίδα για τη ζωής της γυναίκας μέσα στους αιώνες». Το περιοδικό κυκλοφόρησε αρχικά διμηνιαίο και στη συνέχεια μηνιαίο. Στην πράξη κυκλοφόρησε Ιανουάριο, Μάρτιο, Μάιο, Ιούνιο, Ιούλιο 1932, σταμάτησε προσωρινά και ξανακυκλοφόρησε Ιανουάριο 1933 ενδεχομένως με διακοπές ως τον Δεκέμβριο του 1933. Υπεύθυνη ήταν η Αντωνία Παππά.[8] Τον Ιανουάριο 1932 εκδίδεται το περιοδικό ο Προλετάριος ως «δεκαπενθήμερο ισπανο-εβραϊκό όργανο της ΚΟΜΛΕΑ». Δε γνωρίζουμε περισσότερα στοιχεία για την ύλη του περιοδικού και τα πρόσωπα που το είχαν αναλάβει. Πιθανώς εκδιδόταν, ενδεχομένως όχι χωρίς διακοπές, την διετία 1932-33.

Η Αρχειομαρξιστική οργάνωση εκδίδει ως όργανα των σωματείων ή των παρατάξεων που ελέγχει μια σειρά κλαδικών εντύπων. Τον Ιανουάριο του 1930 εκδίδεται στην Αθήνα η Φωνή των Θυμάτων ως «όργανο της Ομοσπονδίας Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου Ελλάδος». Από τον Αύγουστο του 1931 ως «όργανο της Γενικής Συνομοσπονδίας Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου Ελλάδος». Περιέχει ενημερώσεις, άρθρα για την οργάνωση της Ομοσπονδίας, για πρωτοβουλίες και κινήσεις της ηγεσίας, την ανεργία, ζητήματα των περιπτέρων, ζητήματα της κοινωνικής πρόνοιας, ψηφίσματα, θέσεις και αποφάσεις της Ομοσπονδίας. Εκδίδεται από συντακτική επιτροπή, αλλά αναγράφεται «διευθυντής» ο Πλ. Ρηγίλλης και «υπεύθυνος» ο Ν. Μαρασλής. Είναι 4σέλιδη και η τιμή είναι 1 δρχ το φύλλο και 25 δρχ αρχικά η ετήσια συνδρομή. Αργότερα γίνεται 10 δρχ, αλλά μπορούσε κάποιος να συνεχίσει να στέλνει 25 δρχ ως ενίσχυση. Έχουν διασωθεί μόνο τρία φύλλα που φυλάσσονται στο Αρχείο Τρότσκι στο Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Ιστορίας στο Άμστερνταμ. Ενδεχομένως από το 1929, αλλά ίσως και από τις αρχές του 1930 εκδίδεται η εφημερίδα Αρτεργάτης με υπότιτλο τη φράση «μηνιαία επαγγελματική εφημερίς», ως «όργανο των Αρτεργατών Αθηνών – Πειραιώς». Διευθύνεται από συντακτική επιτροπή, έχει ως υπεύθυνο τον Εμμ. Καβαλιέρο, τα γραφεία βρίσκονται στον Κολωνό, είναι 4σέλιδη και η τιμή της είναι 1 δρχ. Δεν ανήκει σε κάποιο σωματείο, αλλά ουσιαστικά στην παράταξη των Αρχειομαρξιστών αρτεργατών. Αυτό την καθιστά πιο πολιτική από την Φωνή των Θυμάτων. Η αρθρογραφία αφορά ζητήματα όπως η τρομοκρατία, οι κοινωνικές ασφαλίσεις, οι αντιπαραθέσεις με τους ηγέτες των άλλων παρατάξεων, ζητήματα της φύσης της αρτεργατικής εργασίας, ενημερώσεις, εκκλήσεις προς τους αρτεργάτες, αποφάσεις των σωματείων κ.α. Το μοναδικό φύλλο του Αρτεργάτη που διασώζεται στο Αρχείο του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνικής Ιστορίας. Σε αυτό διαβάζουμε πάρα πολλές ανταποκρίσεις απλών αναγνωστών από όλη την Ελλάδα

[1]   «Στην Καβάλα κυκλοφόρησαν πλατιά προκηρύξεις της οργάνωσής μας», Πάλη των Τάξεων, 6/3/1933

[2]   Καλοχριστιανάκης Γεώργιος, «Έκθεσις περί της καταστάσεως του Κομμουνισμού εν Θεσς/νίκη το έτος 1930», Αρχείο Ελευθέριου Βενιζέλου, φακέλος 107

[3]   Λένιν Β.Ι., Τι να κάνουμε;, τα φλέγοντα ζητήματα του κινήματός μας, Σύγχρονη Εποχή, σ. 198

[4]   Κομμουνιστική Διεθνής, οι θέσεις και το Καταστατικό της ΚΔ, όπως ψηφίσθηκαν στο Β΄ Συνέδριο της Πετρούπολης-Μόσχας (6-25- Ιούλη 1920), Μαρξιστική Επιθεώρηση, Αθήνα, 1946, σ. 19

[5]   Κομμουνιστική Διεθνής, οι θέσεις και το Καταστατικό της ΚΔ, όπως ψηφίσθηκαν στο Β΄ Συνέδριο της Πετρούπολης-Μόσχας (6-25- Ιούλη 1920), Μαρξιστική Επιθεώρηση, Αθήνα, 1946, σ. 26

[6]   Λόγγος Γ., «Είναι η Πάλη θεωρητική;», Πάλη των Τάξεων, 3/7/1931

[7] Καρλιάφτης Λ., Ίδρυση της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Μπολσεβίκων Λενινιστών Ελλάδας (Αρχειομαρξιστές – Τροτσκιστές), 1930, [Πρώτο Μέρος], σ. 73

[8 «Εκυκλοφόρησε η Αγωνίστρια», Πάλη των Τάξεων, 4/3/1932

Κείμενο και πίνακας με βάση το: Κώστας Παλούκης “Η οργάνωση Αρχείον του Μαρξισμού (1919-1934), κοινωνικοί αγώνες, πολιτική οργάνωση, ιδεολογία και πολιτισμικές πρακτικές στα εργατικά στρώματα της μεσοπολεμικής Ελλάδας

Τα Διαθέσιμα Έντυπα

  • Δαυλός μηνιαίο θεωρητικό όργανο της Κομμουνιστικής Οργάνωσης των Μπολσεβίκων-Λενινιστών (Αρχειομαρξιστών), Αριστερή Αντιπολίτευση
  • Πάλη των Τάξεων 1935 όργανο της Κ.Ε. της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Μπλσεβίκων Λενινιστών Αρχειομαρξιστικό Κόμμα ΕΤΚΔΕ
  • Πάλη των Τάξεων (1940-1944)
  • Πάλη των Τάξεων (1944-1949