Αρχειομαρξιστικές εκδόσεις

Σημαντικό κομμάτι της μεταφραστικής εργασία των Αρχειομαρξιστών είναι οι εκδόσεις βιβλίων και έργων μαρξιστών διανοουμένων. Την περίοδο 1924 ταυτόχρονα με την έκδοση του περιοδικού Αρχείον Μαρξισμού η οργάνωση εκδίδει αυτοτελώς μια σειρά από έργα. Επίσης, παράλληλα με την έκδοση του τρίτου τόμου του περιοδικού κυκλοφορεί μια νέα σειρά βιβλίων μαρξιστών θεωρητικών από τις Εκδόσεις πλέον Αρχείον Μαρξισμού. Το πρώτο βιβλίο αυτής της σειρά παρότι εμφανίζεται να κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρχείον Μαρξισμού στο ίδιο αναγράφεται ότι είναι το 5ο βιβλίο της σειράς Επιστημονική Βιβλιοθήκη, χωρίς να γνωρίζουμε κάτι παραπάνω για αυτήν την σειρά. Οι Αρχειομαρξιστές σε όλη τη διάρκεια της δράσης τους, αλλά και σε όλα τα ιστορικά σημειώματα ήταν πολύ περήφανοι για τη μεταφραστική δουλειά τους. Κατηγορούσαν την ηγεσία του ΚΚΕ όχι μόνο για την ύστερηση, αλλά και για την ποιότητα των μεταφράσεων. Στα 1927 διαβάζουμε στον Ριζοσπάστη επιστολή ενός απλού κομματικού μέλους να διατείνεται με απολογητικό ύφος πως η δημόσια διαμάχη Κορδάτου – Μάξιμου για τη μετάφραση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου «φανερώνει αγώνα … για την καλλιτέρευσι των εκδόσεων», ώστε «οι αρχειομαρξισταί έχουν πολύ άδικο να καταφεύγουν σε τέτοιους ισχυρισμούς». [1]

Η ΚΟΜΛΕΑ συνεχίζει την εκδοτική και μεταφραστική προσπάθεια. Στα 1932 κυκλοφορούν πολλές από τις παλιότερες εκδόσεις βιβλίων και οι τόμοι του περιοδικού Αρχείον Μαρξισμού. Διατηρούσε δύο βιβλιοπωλεία, ένα στην Αθήνα, το Πρωτοποριακό Βιβλιοπωλείο, στην οδό Ακαδημίας 66, και ένα στην Θεσσαλονίκη, το Ακαδημαϊκό Βιβλιοπωλείο, Εγνατίας και Πατριάρχου Ιωακείμ. Για τις δύο αυτές επιχειρήσεις γνωρίζουμε ελάχιστα πράγματα. Εκδόσεις με τον τίτλο Ακαδημαϊκό Βιβλιοπωλείο εμφανίζονται ήδη από το 1927 με έδρα όμως την Αθήνα.  Οι εκδόσεις αυτές κυκλοφορούν μάλιστα στα 1928 ένα περιοδικό με τον τίτλο Σοσιαλιστική Εγκυκλοπαίδεια και υπότιτλο «θεωρητικό περιοδικό της κοινωνιολογίας και της φιλοσοφίας». Το πολιτικό στίγμα αυτών των εκδόσεων όμως μας επιτρέπουν να συσχετίσουμε το Βιβλιοπωλείο της Θεσσαλονίκης με τις Εκδόσεις στην Αθήνα, παραμένει ένα σκοτεινό σημείο. Ωστόσο η έκδοση βιβλίου του Τρότσκι το 1927 ενθαρρύνει τον συσχετισμό. Επίσης, εκδίδεται βιβλίο του από τις εκδόσεις Πρωτοποριακό Βιβλιοπωλείο.

Με την κυκλοφορία της εφημερίδας Πάλης των Τάξεων εγκαινιάζεται μια νέα εκδοτική σειρά με τίτλο «Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη» η οποία παρουσιάζεται ως  «Παράρτημα της Πάλης των Τάξεων», ενώ παράρτημα εκδίδει και το περιοδικό Δαυλός. Επίσης, το ισπανοεβραϊκό έντυπο των Αρχειομαρξιστών κυκλοφορεί και ένα λογοτεχνικό έργο με τίτλο Κόκκινη Πρωτομαγιά.

Ταυτόχρονα, το ίδιο το Πρωτοποριακό Βιβλιοπωλείο  διαφημίζει διαρκώς μια σειρά από έργα τα οποία πωλούνται στο κατάστημά του. Για πολλά από αυτά δε γνωρίζουμε τον εκδότη. Κάποια από αυτά σίγουρα εκδίδονται από τους Αρχειομαρξιστές, κάποια από άλλες εκδοτικές σειρές. Επίσης, το Πρωτοποριακό Βιβλιοπωλείο εμφανίζεται να έχει δωρίσει στην Βιβλιοθήκη της Βουλής πολλά από τα βιβλία των Αρχειομαρξιστών και ως εκ τούτου πολλά βιβλία έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα.

Ο αστικός τύπος δημοσιεύει λεπτομερώς κατάλογο με τα βιβλία και τον αριθμό αντιτύπων που διέθεταν οι αρχειομαρξιστές στην πόλη τον Ιανουάριο του 1931 ύστερα από την ανακάλυψη αρχειομαρξιστικού κέντρου στην Θεσσαλονίκη. Συνολικά περιήλθαν στην κατοχή της αστυνομίας περίπου τρεις χιλιάδες τόμοι διαφόρων τίτλων. Από αυτούς 1867 ήταν έργα κλασσικών του μαρξισμού μεταφρασμένα  στην ελληνική γλώσσα. Αναφέρονται 135 τόμοι που χαρακτηρίζονται παλαιά κομμουνιστικά συγγράμματα και μάλλον ήταν τμήμα της αρχειομαρξιστικής βιβλιοθήκης. Υπήρχαν όμως και περίπου 700 τόμοι αντίστοιχων έργων τυπωμένων στην ισπανο-εβραϊκή γλώσσα, για τα οποία δυστυχώς δεν διαθέτουμε τους τίτλους τους.  Αυτός ο κατάλογος περιέχει βιβλία που δεν έχουν τυπωθεί από τις αρχειομαρξιστικές εκδόσεις ή που δεν τα έχουμε ταυτοποιήσει με αρχειομαρξιστικό εκδοτικό οίκο.

Οι Αρχειομαρξιστές διαμαρτύρονται για τα κατασχεμένα βιβλία και διεκδικούν την επιστροφή τους που αποκτήθηκαν με «αιματηράς οικονομικάς θυσίας αρχειομαρξιστών ιδεολόγων».[2] Είναι φανερό από όλους αυτούς τους πίνακες ότι το Αρχειομαρξιστικό ρεύμα έχει πραγματώσει μια τεράστια μεταφραστική και εκδοτική εργασία επενδύοντας δυναμικό, χρήματα και κόπο. Με αυτόν τον τρόπο συνέβαλαν καθοριστικά στην διείσδυση και την διάχυση μέσα στην εργατική τάξη και την εργατική κοινωνία αναλυτικών εργαλείων, μεθόδων σκέψης και ιδεών. Μια ολόκληρη γενιά νέων εργατών και εργατριών εμβαπτίστηκε στον κομμουνιστικό και σοσιαλιστικό λόγο υψώνοντας στη βάση της κοινωνίας το αντίπαλο ιδεολογικό δέος στο αξιακό σύστημα του αστισμού. Η επίθεση στα κομμουνιστικά σχολεία των αρχειομαρξιστών και οι κατασχέσεις εντύπων τους ως επικίνδυνα είναι φανερό πως αντανακλά ακριβώς την μεγάλη ιδεολογική διαμάχη που λάμβανε χώρα στον μεσοπόλεμο.



[1] «Απάντησις στις συκοφαντίες των αρχειομαρξιστών» Ριζοσπάστης, 6/7/1927

[2]   «Τι αποκαλύπτεται από το κατασχεθέν αρχείον των αρχειομαρξιστών. Πρόκειται περί αντιδραστικής οργανώσεως η οποία εσκόπει να φέρη αναστάτωσιν εις ολόκληρην την χώραν. Εντός της ημέρας  η ανάκρισις θα προβή εις νέας σοβαρότατας αποκαλύψεις», εφημ. Μακεδονία, 21/1/1931

Στη συνέχεια: Πίνακας των εκδόσεων / Διαθέσιμα αρχειομαρξιστικά βιβλία