Ανάκριση Δερβίσογλου 1, (29/12/1937)

Πρωτόκολλο ανάκρισης

Βρεττός – Δερβίσογλου Αβραάμ (Nikolaj Aristovich)

29 Δεκεμβρίου 1937

Βρεττός – Δερβίσογλου Αβραάμ (Nikolaj Aristovich), γεννηθείς το 1910 στην Καισάρεια (Τουρκία), Έλληνας, πολίτης της ΕΣΣΔ, εξωκομματικός, μέχρι τη στιγμή της σύλληψης τορναδόρος στο εργοστάσιο «Kalibr».

Ερώτηση: Πότε, από πού και υπό ποιες συνθήκες ήρθατε στη Σοβιετική Ενωση;

Απάντηση: Στη Σοβιετική Ένωση έφτασα παράνομα τον Μάιο του 1934, μαζί με μια ομάδα 8 ατόμων, δραπετών από τις ελληνικές φυλακές.

Ερώτηση: Κατονομάστε αυτά τα άτομα.

Απάντηση: Εκτός από εμένα ήταν οι εξής: ΖΩΓΡΑΦΟΣ – εργάζεται ως γραμματέας του ελληνικού τμήματος της Κομιντέρν στη Μόσχα. ΟΣΜΑΝΗΣ – εργαζόταν στο Zavodstroe, δεν γνωρίζω που εργάζεται τώρα. ΓΙΟΥΡΑΣ – ΣΠΑΝΟΥΔΗΣ, εργάζεται στο Jegorovsk ως κλειδαράς. ΑΒΕΡΙΝΟΣ – ΘΩΜΑΖΟΣ, δεν γνωρίζω που εργάζεται. ΨΗΛΕΑΣ – σπούδασε στο Κομμουνιστικό πανεπιστήμιο των Λαών της Ανατολής, δεν γνωρίζω που βρίσκεται τώρα, άκουσα από τον ΟΣΜΑΝΗ ότι τον έστειλαν για θεραπεία στο Νότο. ΡΑΪΚΟΣ – ΒΑΒΟΥΔΗΣ, δεν γνωρίζω που βρίσκεται. ΦΛΑΡΑΚΟΣ – σπούδασε στο Κομμουνιστικό πανεπιστήμιο των Λαών της Ανατολής.

Ερώτηση: Όσο βρισκόσασταν στην Ελλάδα υπήρξατε μέλος αντεπαναστατικής οργάνωσης;

Απάντηση: Ζώντας στην Ελλάδα υπήρξα μέλος της φασιστικής τροτσκιστικής οργάνωσης «Αρχείο».

Ερώτηση: Ποιο από τα ανωτέρω αναφερόμενα άτομα υπήρξε, μαζί με εσάς, μέλος αυτής της οργάνωσης;

Απάντηση: Στο «Αρχείο» ήταν ο Παύλος ΟΣΜΑΝΗΣ. Κανένα άλλο από τα παραπάνω αναφερόμενα άτομα δεν συμμετείχε στο «Αρχείο».

Ερώτηση: Πόσο καιρό ζήσατε στην Ελλάδα;

Απάντηση: Στην Ελλάδα έζησα από το 1922 έως το 1934.

Ερώτηση: Είχατε συλληφθεί από την ελληνική αστυνομία;

Απάντηση: Η ελληνική πολιτική αστυνομία με συνέλαβε δύο φορές. Την πρώτη φορά τον Ιούνιο του 1931 και τη δεύτερη στις 20 Αυγούστου 1931.

Ερώτηση: Ποια ήταν η αιτία των συλλήψεων;

Απάντηση:  Την πρώτη φορά με συνέλαβε η πολιτική αστυνομία στον Πειραιά, μαζί με άλλα έξι άτομα, σε ένα καφενείο όπου διεξάγονταν συνέλευση του πυρήνα της ΜΟΠΡ. Έμεινα προφυλακισμένος τρεις μέρες και απελευθερώθηκα μετά την παραπομπή μου σε δίκη όπου αθωώθηκα. Δεύτερη φορά με συνέλαβαν μετά την ημέρα αντιπολεμικής δράσης της 1ης Αυγούστου για συμμετοχή στον φόνο ενός αστυνομικού κατά την αντιπολεμική διαδήλωση στον Πειραιά.

Ερώτηση: Αναφέρετε τους γνωστούς σας που ζουν στη Σοβιετική Ένωση.

Απάντηση: Οι γνωστοί μου είναι κυρίως Έλληνες πολιτικοί πρόσφυγες, από τους οποίους γνωρίζω καλά τα εξής πρόσωπα: ΜΠΕΝΤΟΣ Γεώργιος – εργάζεται ως τεχνίτης στο εργοστάσιο «Στάλιν», ήρθε στη Σοβιετική Ένωση παράνομα το 1932, δραπέτευσε από τις ελληνικές φυλακές, τον γνώριζα από τη Ελλάδα. ΤΟΜΟΒ – εργάζεται στο εργοστάσιο «Στάλιν» ως επικεφαλής επιτροπής συνεργείου, γνωριζόμαστε από τις κοινές μας επισκέψεις στο «σπίτι των πολιτικών προσφύγων» στη Μόσχα στην οδό Voroncovo Pole 3. ΡΟΤΟΒ – ζούσε στο «κεντρικό σπίτι των πολιτικών προσφύγων» και ΑΝΑΓΝΟΣΤΟΒ – επισκέπτονταν και ζούσε στο «κεντρικό σπίτι των πολιτικών προσφύγων». Όλα τα προαναφερόμενα άτομα ήρθαν από την Ελλάδα ως πολιτικοί πρόσφυγες, παράνομα.

Ερώτηση: Μέχρι πότε ήσασταν μέλος του «Αρχείου»;

Απάντηση: Στην αντεπαναστατική, τροτσκιστική, φασιστική οργάνωση «Αρχείο» ήμουν μέλος μέχρι τον Ιούνιο του 1933. Μετά έγραψα επίσημη δήλωση αποχώρησης από το «Αρχείο» και τη δημοσίευσα στην κεντρική εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας «Ριζοσπάστη».

Ερώτηση: Κατονομάστε γνωστά σας άτομα, μέλη της φασιστικής, τροτσκιστικής οργάνωσης «Αρχείο».

Απάντηση: Μέλη της τροτσκιστικής, φασιστικής οργάνωσής μας ήταν τα εξής γνωστά μου άτομα: ΜΠΕΝΤΟΣ ή Μπεζεντάκος Μιχάλης ή Georgij, ο αδελφός του ΜΠΕΖΕΝΤΑΚΟΣ Σπύρος, ΟΣΜΑΝΗΣ ή ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ Παύλος ή ΜΟΣΧΟΣ, ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΗΣ Ιβάν ή Γιάννης, ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΣ, ΠΕΡΑΓΗΣ Βασίλειος, ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Νικόλαος, ΜΠΙΤΣΙΝΙΓΚΟΣ Ιβάν, ΡΑΦΑΗΛ Δημήτριος, ΜΠΑΜΠΑΤΖΑΝΗΣ Κώστας και πολλοί άλλοι τους οποίους θα προσπαθήσω να θυμηθώ.

Ερώτηση: Από πότε ήσασταν μέλος του «Αρχείου»;

Απάντηση: Στην αντεπαναστατική, τροτσκιστική οργάνωση «Αρχείο» εντάχθηκα το 1929.

Ερώτηση: Ποιο από τα μέλη της οργάνωσης «Αρχείο» διαμένει τώρα στη Σοβιετική Ενωση;  

Απάντηση: Στη Σοβιετική Ένωση ζουν οι παρακάτω συμμετέχοντες στη τροτσκιστική – φασιστική οργάνωση «Αρχείο»: ΜΠΕΝΤΟΣ, ΟΣΜΑΝΗΣ και εγώ ο ΒΡΕΤΤΟΣ.

Ερώτηση: Ποιες κατηγορίες σας είχαν προσαφθεί από την ελληνική πολιτική αστυνομία μετά τη σύλληψή σας;         

Απάντηση: Την πρώτη φορά που με συνέλαβε η ελληνική πολιτική αστυνομία κατηγορήθηκα για συμμετοχή στην προετοιμασία της διαδήλωσης για την αντιπολεμική μέρα της 1ης Αυγούστου. Τη δεύτερη φορά κατηγορήθηκα για εκ προθέσεως πολιτική δολοφονία.

Ερώτηση: σας ανέκριναν στην αστυνομία;

Απάντηση: Ναι, με ανέκριναν

Ερώτηση: Κατά την ανάκριση παραδεχτήκατε την ενοχή σας για τις κατηγορίες που σας προσήψαν;

Απάντηση: Ναι, κατά την ανάκριση παραδέχθηκα την ενοχή μου ως συμμέτοχου στη δολοφονία αστυνομικού και ανέφερα και τους εξής συμμετέχοντες: τον ΣΠΑΝΟΥΔΗ, τον ΟΣΜΑΝΗ, τον ΚΑΛΟΓΕΡΙΔΗ, τον ΜΠΕΝΤΑ και τον ΒΟΣΝΑΓΗ. Πλέον αυτών δεν ανέφερα στη αστυνομία κανέναν άλλο από τους συμμετέχοντες στη δολοφονία του αστυνομικού.

Ερώτηση: Σε ποιο μέρος ήσασταν κρατούμενος και για πόσο καιρό;

Απάντηση: Με συνέλαβαν στις 19 Αυγούστου 1931  στον Πειραιά, όπου κρυβόμουν ως παράνομος, και κρατήθηκα στις φυλακές «Συγγρού» στην Αθήνα για 16-17 μήνες. Δικαστήκαμε στην πόλη της Χαλκίδας. Καταδικάστηκα σε φυλάκιση 14 ετών και βρέθηκα στις φυλακές στη νήσο Αίγινα μέχρι την απόδρασή μου τον Μάιο του 1934.

Ερώτηση: Κάτω από ποιες συνθήκες έγινε η απόδρασή σας από τις φυλακές της Αίγινας;

Απάντηση: Από τις φυλακές της Αίγινας δραπέτευσαν, σκάβοντας κάτω από τον εξωτερικό τοίχο του θαλάμου επί επτά μήνες, οι εξής: ΖΩΓΡΑΦΟΣ, τη δεδομένη στιγμή εργάζεται στο ελληνικό τμήμα της Κομιντέρν, ΟΣΜΑΝΗΣ – κλειδαράς, στην Ελλάδα ήταν ανειδίκευτος εργάτης, ΑΒΕΡΙΝΟΣ – ΘΩΜΑΖΟΣ στην Ελλάδα ήταν ναυτικός, ΨΗΛΕΑΣ στην Ελλάδα ήταν κουρέας, επαγγελματίας επαναστάτης – μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, βουλευτής, ΡΑΪΚΟΣ στην Ελλάδα εργάζονταν ως βυρσοδέψης, ΦΛΑΡΑΚΟΣ στην Ελλάδα ήταν τσαγκάρης. Εδώ θα πρέπει να σημειώσω ότι 6 μήνες πριν την απόδρασή μας προετοιμάζονταν μία άλλη απόδραση, αλλά η αστυνομία ανακάλυψε την τρύπα και έβαλε τους υπεύθυνους, τον ΣΠΑΝΟΥΔΗ και τον ΚΑΟΥΤΣΗ, στην απομόνωση. Για αυτή την υπόθεση, δηλαδή την προετοιμασία απόδρασης, θα γινόταν δίκη αλλά πριν το δικαστήριο εμείς προχωρήσαμε στην προαναφερόμενη απόδραση.

Ερώτηση: Πόσο χρόνο παραμείνατε στην Ελλάδα μετά την απόδραση και που;

Απάντηση: Για ενάμιση μήνα κρυβόμουν στην Αθήνα.

Ερώτηση: Και μετά;

Απάντηση: Μετά μπήκαμε σε μια βάρκα, μακριά από την Αθήνα, και ξανοιχτήκαμε στη θάλασσα όπου αποκτήσαμε συνθηματική επαφή με ένα σοβιετικό ατμόπλοιο που μας επιβίβασε στο κατάστρωμα και με αυτό φτάσαμε στην Οδησσό στα τέλη Ιουλίου 1934. Από την Οδησσό εγώ, ο Ζωγράφος, ο Ράικος, ο Σπανούδης, ο Αβερινός και ο Καουτσης ήρθαμε στη Μόσχα. Αργότερα, μετά από 1-2 εβδομάδες έφτασαν από την Ελλάδα ο Ψηλέας και ο Οσμάνης.

Ερώτηση: Φτάνοντας στη Μόσχα που παρουσιαστήκατε;

Απάντηση: Φτάνοντας στη Μόσχα εγώ και οι υπόλοιποι που ήρθαν μαζί μου παρουσιαστήκαμε στο ελληνικό τμήμα της Κομιντέρν στην εργαζόμενη εκείνο το διάστημα στο τμήμα τη Κομιντέρν Ιβανόβα. Από το τμήμα μας έστειλαν για καταγραφή στην ΚΕ του ΜΟΠΡ και κατόπιν πήγαμε για ένα μήνα σε σπίτι ανάπαυσης στο Zvenigorod.

Ερώτηση: Που ζούσατε και που δουλεύατε μετά την άφιξή σας στη Σοβιετική Ενωση;

Απάντηση: Έζησα και εργάστηκα για ένα χρόνο στην πόλη Egor’evsk στο εργοστάσιο κατασκευής εργαλειομηχανών «Komsomolec». Για ενάμιση μήνα εργάστηκα στη Μόσχα στο εργοστάσιο «Krasnyi Proletarij» και μετά, το 1935, έπιασα δουλειά στο εργοστάσιο «Kalibr», όπου εργάζομαι μέχρι σήμερα.

Ερώτηση: Ευρισκόμενος στη φυλακή από το 1931 συνεχίσατε να είστε μέλος της οργάνωσης «Αρχείο»;

Απάντηση: Σωστά. Ευρισκόμενος στην φυλακές της Αίγινας συνέχισα μέχρι το 1933 τους δεσμούς μου με το «Αρχείο» και η διοίκηση των φυλακών δεν έθετε εμπόδια στις επαφές μου με την φασιστική, τροτσκιστική οργάνωση. Εκτός από εμένα, παρόμοιες επαφές είχαν και άλλοι κρατούμενοι, μέλη της οργάνωσής μας.

Ερώτηση: Ποια μέλη του «Αρχείου» κρατούνταν στις φυλακές της Αίγινας;

Απάντηση: Από τα μέλη του «Αρχείου» στις φυλακές της Αίγινας κρατούνταν τα παρακάτω πρόσωπα: Μπέντας, Οσμάνης, Νικολαΐδης, Πάνος, Αβερινός, Καλογερίδης, Παπανικολάου, εγώ και ένας ακόμη τροτσκιστής του οποίου το όνομα δεν θυμάμαι.

Ερώτηση: Ποια από τα μέλη του «Αρχείου» δραπέτευσαν από τη φυλακή;      

Απάντηση: Από τα μέλη του «Αρχείου» δραπέτευσαν, μαζί με τους κομμουνιστές, εγώ και ο Οσμάνης. Τα υπόλοιπα μέλη του «Αρχείου» είχαν απελευθερωθεί από τη φυλακή πριν από τη δραπέτευσή μας.

Η απολογία μου έχει μεταγραφεί σωστά, με βάση τα λεγόμενά μου, την έχω προσωπικά διαβάσει και την υπογράφω (Υπογραφή του Βρεττού)  

Διεξήγε την ανάκριση: Υπολοχαγός της Κρατικής Ασφάλειας – Krajnov